88 ülke ve 81 ilde temsilcileri bulunan Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) Yönetim Kurulu, son günlerde devletin yargı organlarınca yürütülen adli soruşturmalar kapsamında gazetecilik ve medya sektöründe yaşanan gelişmeler ile kamuoyuna yansıyan tartışmalar üzerine yazılı açıklama yaptı. Açıklamada; gazeteciliğin icrası, ticari çıkar ilişkileri, mesleki unvanların kullanımı ve gazetecilik ile halkla ilişkiler faaliyetleri arasındaki ayrım konusunda önemli uyarılarda bulunuldu.
KGK tarafından yapılan açıklamada, gazeteciliğin etik değerlerinin göz ardı edildiği bir süreç yaşandığı belirtilerek, mesleğin saygınlığını, güvenilirliğini ve kamuoyunun doğru haber alma hakkını korumanın kurumsal bir sorumluluk olduğu vurgulandı.
“Gazetecilik, Mesafe Mesleğidir”
KGK açıklamasında gazeteciliğin, kamu yararına hizmet eden ve yüksek güven esasına dayanan saygın bir meslek olduğu ifade edildi. Haber kaynakları ile gazeteciler ve gazeteciler ile kamuoyu arasındaki güven ilişkisinin korunması gerektiği belirtilirken, gazetecinin hem haber kaynakları hem de kamuoyu ile arasına mesafe koymasının mesleğin temel prensiplerinden biri olduğu kaydedildi.
Açıklamada, son dönemde bazı gazetecilerin medya sektörü dışındaki alanlarda ticari ortaklıklar, şirket yöneticilikleri veya sermaye ilişkileri içerisinde bulunmasının haberlerin tarafsızlığına ve gazetecilik mesleğinin bağımsızlığına gölge düşürdüğü savunuldu.
KGK, “Habercilik faaliyeti ile ticari çıkarlar hiçbir koşulda ve hiçbir aşamada yan yana getirilemez” ifadeleriyle bu konudaki yaklaşımını net şekilde ortaya koydu.
Gazetecilik Unvanına Dikkat Çekildi
Açıklamanın ikinci bölümünde ise gazetecilik unvanının kullanımı ve mesleki uzmanlık konusu ele alındı. Toplumun farklı alanlarında elde edilen başarıların ve verilen emeğin saygıya değer olduğu belirtilirken, televizyon ekranlarında veya dijital mecralarda yalnızca yorumculuk, programcılık ya da şovmenlik yapan kişilerin doğrudan gazeteci olarak nitelendirilemeyeceği ifade edildi.
Gazeteciliğin; mesleki eğitim, deneyim, uzun süreli saha emeği, evrensel etik ilkeler ve toplumsal sorumluluk gerektiren bağımsız bir uzmanlık alanı olduğu vurgulandı.
“Gazetecilik İle Sözcülük Birbirinden Ayrılmalı”
KGK, gazetecilik ile sözcülük faaliyetlerinin birbirinden ayrılması gerektiğine de dikkat çekti.
Açıklamada, gazetecinin kamu yararı bulunan konuları araştırarak bilgiye ulaşması ve ardından kamuoyunu bilgilendirmesi gerektiği belirtilirken, bazı kişilerin gazetecilik faaliyeti adı altında ticari çıkar veya makam-mevki ilişkileri doğrultusunda kişi, grup ve oluşumların sözcülüğünü yaptığı ileri sürüldü.
Bu tür faaliyetlerin gazetecilik mesleği ve etik kuralları kapsamında kabul edilemez olduğu ifade edilirken, söz konusu çalışmaların medya iş kolu içerisinde halkla ilişkiler faaliyeti olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
“Gazetecilik Unvanı Araçsallaştırılmamalı”
KGK açıklamasında gazetecilik unvanının halkla ilişkiler, danışmanlık, lobicilik, politik amaçlar veya ticari faaliyetlerle iç içe geçirilmesinin mesleki erozyona neden olduğu belirtildi.
Gazetecinin temel görevinin, tüm çıkar odaklarından bağımsız biçimde gerçeği kamuoyuna aktarmak olduğu vurgulanırken, gazetecilerin ortaya koydukları haberlerle kendi ticari ajandaları arasında herhangi bir şüphe oluşturmamakla yükümlü oldukları kaydedildi.
Açıklamada ayrıca gazetecinin egemen güçlerin yanında değil, mağdurun ve haklının yanında durması gerektiği belirtilerek adalet, hukuk ve hak kavramlarının kamuoyunda karşılık bulmasına katkı sunmanın gazeteciliğin temel prensiplerinden biri olduğu ifade edildi.
KGK: “Gelişmeleri Yakından Takip Edeceğiz”
KGK, açıklamasının sonunda ekonomik baskılar ve zorlu koşullara rağmen evrensel basın meslek ilkelerinden taviz vermeden görevini sürdüren gazetecilerin yanında olduğunu belirtti.
Konsey, mesleki etik ilkelerin ihlaline yönelik gelişmeleri yakından takip edeceğini ve üyelerinden mesleki etik kurallara tam uyum göstermelerini beklediğini açıkladı.
KGK, gazetecilik mesleğinin itibarını zedeleyecek ve gazetecilik unvanını ticari amaçlara araç haline getirecek girişimlere karşı ilkeli duruşunu kararlılıkla sürdüreceğini kamuoyuna duyurdu.
