Bu ifade, 17. yüzyıl Divan şairi Nef'î'nin meşhur gazelinin açılış mısrasıdır ve Buhûrîzâde Mustafa Itri tarafından bestelenmiştir (Segâh makamı, Yürük Semai usulü). Şarkı, Zeki Müren, Barış Manço, Kamuran Akkor, Müzeyyen Senar gibi efsane isimler tarafından seslendirilmiştir.
Kelime kelime anlamı
- Tûti → Papağan (Farsça kökenli, eski Türkçede "dudu kuşu" da denir).
- Mu'cize → Mucize.
- Gûyem → Söylüyorum / söylüyorum (Farsça fiil çekimi).
- Yani tam çevirisi: "Mucize söyleyen papağanım" veya "Mucizeler söyleyen bir papağanım ben".
Tam dize ve Türkçe anlamı
Tûti-i mu'cize-gûyem ne desem lâf değil → Mucize gibi sözler söyleyen bir papağanım, ne desem laf değil (yani söylediklerim boş laf değil, çok değerli ve anlamlı).
Şair burada kendini bir papağana benzetiyor: Papağanlar konuşmayı taklit eder ama Nef'î, kendi sözlerinin mucizevi derecede güzel ve değerli olduğunu söylüyor. Bu, şairin kendine güvenini ve şiirinin kalitesini övme amacıyla yazılmış bir ifade.
Şarkının ilk kısmı (en bilinen hali)
Tûti-i mu'cize-gûyem ne desem lâf değil Çerh ile söyleşemem âyinesi sâf değil (Bu kısım genellikle "Ah tuti mucize guyem ne desem laf değil..." diye başlar ve nakaratla devam eder: Beli yârim beli dost, beli mirim beli dost...)
Genel anlamı ve derinliği
Şair, sözlerinin sıradan olmadığını, felek (dünya/kader) gibi kirli şeylerle uğraşmayacağını söylüyor. Kalbi temiz olmayanlarla dostluk etmez, çünkü gerçek gönül ehli olanlar birbirini hemen tanır. Kısaca:
- Kendini övüyor (mucizevi sözler söylüyorum).
- Dünyanın sahteliğinden uzak duruyor.
- Gerçek değerin sadece temiz kalplerde olduğunu vurguluyor.
